به وبلاگ محمد رضا جاویدی خوش آمدید

این وبلاگ در خصوص ارائه اطلاعات علمی -فرهنگی و آموزشی در زمینه مدیریت اعم از بازار یابی بازرگانی کیفیت و....ارائه خدمات مینماید.

مقایسه تشکیلات بورس تهران با سایر کشورها
ساعت ۱٢:٥۳ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٩   کلمات کلیدی: بورس
مقایسه تشکیلات بورس تهران با سایر کشورها


ممکن است بورس‌های اوراق بهادار در سایر کشورها، ساختار، مکانیسم و تمهیدات خاصی به کار برده باشند که می‌تواند برای بورس اوراق بهادار تهران نیز برای تبدیل شدن به بورسی کارآمد الگوی قابل توجهی باشد.

از مکانیسم‌های موثر تشکیل بازار سرمایه، بورس اوراق بهادار است. به این ترتیب که موسسات تولیدی می‌توانند وجوه مورد نیاز سرمایه‌ای خود را از طریق انتشار اوراق بهادار تامین کنند. اوراق بهادار به دو گروه عمده، ابزارهای بازار پولی و ابزارهای بازار سرمایه تقسیم می‌شود. ابزارهای بازار سرمایه عبارتند از:

1- اوراق بهادار با درآمد ثابت از قبیل اوراق قرضه منتشره توسط خزانه‌داری، اوراق قرضه منتشره از سوی سایر سازمان‌های دولتی، اوراق قرضهء شهرداری‌ها و اوراق قرضه شرکت‌ها.

2- اوراق بهادار با مشارکت در سرمایه از قبیل اوراق سهام عادی، سهام ممتاز، _حق تقدم خرید، اختیار معامله، قراردادهای آتی و... سرمایه‌گذاران نیز دارای اقسام مختلفی هستند، مانند; افراد سرمایه‌گذار، موسسات پس‌انداز، بانک‌های تجاری، سرمایه‌گذاران و صندوق‌های بازنشستگی.

از گروه‌های مختلف معامله‌گران در بورس می‌توان به کارگزاران، بازارسازان یا متخصصان، معامله‌گران تالار، کارگزاران انفرادی و کارگزاران اوراق قرضه و سایر اوراق بهادار اشاره کرد.

این تحقیق درصدد است با بررسی تطبیقی بورس‌های لندن، فرانکفورت، پاریس، توکیو، مونترال و استانبول از نظر تشکیلاتی، سازمان و مقررات و نیز اوراق مختلف مورد معامله و مقایسه با بورس اوراق بهادار تهران نقاط ضعف و قوت آن را شناسایی کرده و پیشنهاداتی جهت ایجاد یک بورس فعال و کارآمد ارایه کند.

الف) مشکلات کمبود عرضه و پیشنهادات مربوط به رفع آن

1- آموزش وسیع مدیران شرکت‌ها و موسسات در جهت آشنایی با امکانات و مزایای بورس و تشویق آن‌ها به تقاضای پذیرش در بورس می‌تواند در جلب شرکت‌ها موثر باشد.

2- سهام‌داران فعلی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس متمایل به فروش سهام خود نیستند. به ویژه سهام‌داران عمده از فروش سهام و گردش سهام در بورس خودداری می‌کنند. از این‌رو بورس دارای فعالیت و پویایی لازم که از خصوصیات بورس کارآمد است، نمی‌باشد.

3- وضع مقرراتی در شرایط پذیرش شرکت‌ها مبنی بر الزام فروش سهام به تعداد زیادی سرمایه‌گذار انفرادی. به بیان دیگر سهام شرکت الزامائ به تعداد زیادی از افراد فروخته شود.

این رقم در مقررات فعلی بورس تهران حداقل 100 نفر است در حالی که در بخش اول بورس توکیو حداقل 3000 نفر می‌باشد. این قید نیز احتمال عرضه را افزایش می‌دهد.

4- وضع مقرراتی در شرایط پذیرش شرکت‌ها مبنی بر الزام فروش درصد بیش‌تری از سهام شرکت به عموم. مقررات فعلی پذیرش در بورس تهران در این خصوص ساکت است. در حالی که در بورس توکیو شرکت‌های متقاضی پذیرش در بخش اول ملزمند حداقل _30 درصد سهام خود را به عموم مردم بفروشند (سهام‌داران جز.) این درصد برای بازار اصلی بورس پاریس و فرانکفورت 25 درصد، بازار فرعی آن‌ها 10 درصد و در بورس استانبول _15 درصد است. این شرط نیز احتمال عرضه را افزایش خواهد داد.

5- الزام شرکت‌ها به تجزیهء سهام در مواردی که قیمت سهام شرکتی از رقم معینی افزایش یابد. این شرط در مقررات اکثر بورس‌های مورد مطالعه گنجانده شده است در حالی که در مقررات بورس تهران مطرح نشده است.

6- در اغلب بورس‌های مورد مطالعه، در بدو بررسی تقاضای پذیرش، متخصصان و کارشناسان مربوطه، گردش سهام شرکت متقاضی پذیرش را از قبل پیش‌بینی می‌کنند و اجازهء ورود سهام به بورس بر مبنای این پیش‌بینی داده می‌شود. این مساله موجب می‌شود که از پذیرش سهامی که امکان گردش معاملات آن در بورس پایین است، حداقل در بازار اصلی، خودداری شود. بورس تهران فاقد چنین سازوکاری است.

7- در اکثر بورس‌های معتبر مورد مطالعه، برای فعال کردن عرضهء سهام شرکت‌ها، علاوه بر تدابیر فوق تمهیدات بنیادین اندیشیده‌اند. به عنوان مثال در بورس لندن هر یک از موسسات کارگزاری ملزمند بازار سهام اختصاصی خود را همیشه فعال نگه‌دارند. البته در بورس لندن کارگزاران مجاز به خرید و فروش سهام به نام خود هستند. از این رو در شرایط وجود تقاضا برای سهام و عدم عرضه از سوی عموم، خود کارگزار اقدام به عرضه می‌کند.

این وظیفه در سایر بورس‌ها به عهده بازارسازان و متخصصان است. عملکرد این افراد بر اساس نسبت فعال بودن عرضهء سهام تخصیص یافته به آن‌ها سنجیده می‌شود.

ب-کمبود تقاضا

8- یکی از اساسی‌ترین و ضروری‌ترین اقدامات در جهت افزایش تقاضا، ارایهء آموزش به ویژه آموزش عمومی است. آموزش‌های تخصصی برای مدیران موسسات شرکت‌های بزرگ دارای استعداد و منابع مالی نظیر شرکت‌های بیمه، جذب این شرکت‌ها در جهت افزایش تقاضای باثبات و عمده، از نقش ویژه‌ای برخوردار است.

9- فراهم آوردن تمهیدات لازم برای معاملات اوراق بهادار، علاوه بر سهام و تشویق شرکت‌ها برای انتشار این گونه اوراق بهادار می‌تواند در جلب سرمایه‌گذاران با خصوصیات و نیازهای متفاوت موثر باشد.

10- ترویج خرید و فروش اختیار معامله در جهت پوشش ریسک سرمایه‌گذاران و نیز برآورد ذائقهء سفته‌بازان می‌تواند مفید واقع شود.

11- با توجه به دانش مالی پایین عموم ضروری است که کارگزاران آموزش دیده و ورزیده در ازای دریافت بهای خدمت، مشاوره لازم در جهت خرید سهام را برای سرمایه‌گذاری مبتدی ارایه دهند. همچنین کارگزاران با گسترش فعالیت خود می‌توانند پورتفولیوی مشتری را نیز با توجه به ذائقه و نیاز سرمایه‌گذاری وی تدارک دیده و اداره کنند.

12- در تمامی بورس‌های مورد مطالعه، معاملات اعتباری سهام رایج است. در این حالت کارگزار بخشی از سرمایه لازم برای خرید اوراق بهادار را به مشتری وام می‌دهد. این نیز موجب جلب سرمایه‌گذاران بیش‌تر و افزایش تقاضا خواهد شد.

ج- کاستی‌های رویه معاملات

13- رویه فعلی معاملات توسط کارگزاران، در بورس تهران حتی خلاف مقررات خود بورس است. طبق مقررات، کارگزار صرفا تا مرحله ارایه پیشنهاد خرید و یا فروش مختار به انجام سفارش یا رد آن است. پس از اعلام آمادگی بر عرضه، در صورتی که سفارش به صورت «قیمت باز» باشد کارگزار ملزم است سهام را به بهترین قیمت پیشنهادی بفروشد، در حالی که هم اکنون کارگزاران پس از پیشنهاد فروش نیز به دلخواه از فروش طفره می‌روند. در صورتی که طبق قانون کارگزاران مجاز به معامله به نفع خویش نیستند و از سوی دیگر تبانی با مشتری جهت ایجاد قیمت کاذب نیز ممنوع است، دلیل این عمل کارگزاران (طفره از فروش پس از اعلام آمادگی فروش) موجه نمی‌نماید و خلاف مقررات است. اصولا وقتی سفارش به صورت «قیمت باز» ‌ارایه می‌شود تصمیم‌گیرنده در خصوص بهترین قیمت، بازار است نه شخص کارگزار. برخورد قاطع مدیریت بورس و اصلاح نارسایی‌های احتمالی در مقررات ضروری است.

14- در تمامی بورس‌های معتبر مورد بررسی، سفارشات خرید و فروش کارگزاران، پس از ارسال به کارگزار تالار با هم ادغام شده و توالی و تقدم سفارشات، در مجموعهء کل سفارشات، مرتب می‌شود. به این معنی که توالی سفارشات مشتریان، بدون توجه به کارگزار دریافت‌کننده، تنظیم می‌شود. علاوه بر تقدم زمانی، اولویت خاصی به سفارشات جزئی در قبال سفارشات کلان و نیز سفارشات عموم نسبت به سفارشات اعضا قایل می‌شوند. در رویهء کنونی معاملات بورس تهران، ترتیب و تقدم مشخص نبوده و یا به دلخواه کارگزار تنظیم می‌شود. سفارشات باید همانند سایر بورس‌ها، قبل از شروع جلسه بورس دریافت و به ترتیب زمانی، کل سفارشات خرید و فروش، ‌از سوی تمامی کارگزاران در تابلویی در معرض دید عموم ثبت شده و به ترتیب اجرا شود. همچنین در جهت حفظ منافع عموم و حمایت از سرمایه‌گذاران جزء باید اولویت خاصی به سفارشات عموم در قبال سفارشات موسسات مالی بزرگ و نیز سفارشات جزیی در برابر سفارشات عمده قایل شد.

د- نارسایی‌های مقرراتی و اقدامات مربوط به حفاظت سرمایه‌گذار

15- ایجاد ترتیباتی جهت آشنایی عموم با وضعیت شرکت‌های متقاضی ورود به بورس، ‌قبل از معاملات سهام آن‌ها در بورس ضروری است. در مقررات تمامی بورس‌های مورد مطالعه شرکت‌ها ملزمند «خلاصه وضعیت مالی شرکت» در برگیرنده اطلاعات موثر بر تصمیمات سرمایه‌گذار را قبل از ورود سهام آن‌ها به بورس عرضه کنند. در بورس تهران و مقررات آن چنین موردی پیش‌بینی نشده است.

16- بررسی امکان تقلید از «اتحادیه اوراق بهادار» بورس لندن و اجرای تدابیر آن‌ها در بورس تهران ضروری به نظر می‌رسد، در این اتحادیه تمامی دست‌اندرکاران معامله بورس و نمایندگان شرکت‌های پذیرفته شده در بورس عضویت دارند. علاوه بر این نمایندگانی از سوی دولت و عموم سرمایه‌گذاران عضو این اتحادیه هستند.

منبع: سرمایه - 20/7/85